Almanya’da İşçi Hakları ve Sendikalar (Gewerkschaften) Rehberi #

Almanya’da bir çalışan olarak haklarınızı bilmek, iş yerinde yaşanabilecek haksızlıklara karşı en büyük kalkanınızdır. Sistem, bireysel hakların yanı sıra İşçi Temsilciliği (Betriebsrat) ve Sendikalar üzerinden kolektif bir koruma sağlar.

1. Temel İşçi Hakları #

Almanya’da her çalışanın yasal olarak garanti altına alınmış sarsılmaz hakları vardır:

• Eşit Davranış İlkesi: Cinsiyet, köken, din veya cinsel yönelim nedeniyle ayrımcılık yapılamaz (AGG – Genel Eşit Muafiyet Yasası).

• İş Sağlığı ve Güvenliği: İşveren, çalışma ortamının fiziksel ve ruhsal sağlığa zarar vermemesini sağlamakla yükümlüdür.

• Dinlenme Hakkı: Her çalışma günü arasında en az 11 saatlik kesintisiz dinlenme süresi zorunludur.

• Ücretli Hastalık İzni: Hastalandığınızda maaşınızın 6 hafta boyunca kesintisiz ödenmesi yasal bir haktır.

2. İş Konseyi (Betriebsrat) Nedir? #

Almanya’ya özgü bir yapı olan Betriebsrat, iş yerindeki çalışanların seçtiği temsilcilerden oluşur.

• Gücü: İşveren; çalışma saatleri, fazla mesai, tatil planları ve hatta işten çıkarmalar konusunda karar alırken iş konseyine danışmak ve bazı durumlarda onayını almak zorundadır.

• Kuruluş: En az 5 sürekli çalışanı olan her işletmede çalışanlar bir iş konseyi kurma hakkına sahiptir.

3. Sendikalar (Gewerkschaften) ve Rolleri #

Sendikalar, iş kolu bazında (Metal, Kimya, Hizmet vb.) örgütlenmiş devasa yapılardır. En büyüğü yaklaşık 6 milyon üyeli DGB (Alman Sendikalar Konfederasyonu) çatısı altındaki sendikalardır.

Sendikaya Üye Olmanın Avantajları:

• Toplu İş Sözleşmesi (Tarifvertrag): Sendika, işverenler birliği ile masaya oturarak maaş zamları, haftalık çalışma süreleri ve ekstra tatil günleri için pazarlık yapar. Sendikalı yerlerde maaşlar genellikle %15-20 daha yüksektir.

• Hukuki Koruma (Rechtsschutz): İşverenle mahkemelik olursanız, sendika size ücretsiz avukat ve hukuki danışmanlık sağlar.

• Grev Hakkı: Almanya’da sadece sendikaların çağrısıyla yapılan grevler yasaldır. Grev süresince maaşınız kesilirse, sendika size “grev parası” öder.

4. Önemli Sendikalar (Sektörlere Göre) #

5. İşten Çıkarılma Koruması (Kündigungsschutz) #

Almanya’da “canım istedi, seni kovdum” sistemi yoktur.

• Kündigungsschutzgesetz (KSchG): 10’dan fazla çalışanı olan iş yerlerinde, 6 aydan fazla çalışanlar bu yasa ile korunur. İşveren geçerli bir sebep (ekonomik kriz, davranışsal sorunlar vb.) sunmak zorundadır.

• İtiraz Süresi: İşten çıkarma tebligatı alındıktan sonra sadece 3 hafta içinde iş mahkemesine (Arbeitsgericht) dava açma hakkınız vardır. Bu süreyi kaçırmak hak kaybına yol açar.

Pratik İpucu: Hukuk Sigortası (Rechtsschutzversicherung) #

Eğer bir sendikaya üye değilseniz, iş hukuku (Arbeitsrecht) kapsamı olan özel bir hukuk sigortası yaptırmanız şiddetle önerilir. Almanya’da avukat ve mahkeme masrafları oldukça yüksektir.